Cognitief functioneren neemt af na orthostatische stress

Datum: 
28/06/2020

Cognitief functioneren neemt af na orthostatische stress bij volwassenen met ME/cvs

Opnieuw een studie van Linda van Campen, Peter Rowe, Freek Verheugt en Frans Visser, gepubliceerd in Autonomic Neuroscience, een gedeelte van het tijdschrift Frontiers in Neuroscience.

Cognitieve symptomen bij ME/cvs

Eén van de meest gerapporteerde symptomen die ME/cvs patiënten rapporteren zijn beperkingen in het cognitief functioneren. Patiënten beschrijven deze cognitieve symptomen als even invaliderend als de fysieke symptomen.

De problemen met geheugen en concentratie worden door ME/cvs patiënten beschreven als brainfog, verwarring, desoriëntatie, moeite met concentreren, zich niet kunnen focussen, moeite met verwerken van informatie, moeite om te multitasken en een slechter functionerend korte termijn geheugen. In ernstiger gevallen hebben patiënten moeite om taken te doen die volgehouden aandacht vereisen en rapporteren problemen met het uitvoeren van zelfs relatief simpele activiteiten, zoals tv kijken.

Een van de best bestudeerde aspecten van ME/cvs is cognitie (je leervermogen en denkvermogen). In een metaanalyse van 50 studies waren reactietijd en aandacht de enige twee gebieden met een matig tot groot significant verschil tussen ME/cvs patiënten en gezonde controles.

Vertraagde verwerking van informatie is het vaakst gerapporteerde neurocognitieve symptoom bij ME/cvs patiënten.

De hypothese van de onderzoekers in deze studie is dat cognitieve achteruitgang bij ME/cvs patiënten aanwezig is na een orthostatische stress veroorzaakt door de kanteltafeltest.

Orthostatische Intolerantie

Orthostatische Intolerantie (OI) is een klinische aandoening waarbij de symptomen verslechteren bij het aannemen en handhaven van een verticale houding (zitten of staan) en verbeteren (hoewel ze niet hoeven te verdwijnen) door te gaan liggen.

Eén van de symptomen in Orthostatische Intolerantie (OI) syndromen is de beperking van de concentratie door onvoldoende doorstroming van (zuurstofrijk) bloed naar de hersenen.

In de anamnese van patiënten werd vooral gezocht naar:

(1) cerebrale hypoperfusie (bloedstroom naar de hersenen is verminderd) zoals licht gevoel in het hoofd, (bijna) flauwvallen, verminderde concentratie, hoofdpijn en minder (scherp) zicht.
of
(2) sympathisch zenuwstelsel activatie (zoals krachtige hartslagen, hartkloppingen, trillingen en pijn op de borst. Andere veel voorkomende tekenen van orthostatische intolerantie zijn vermoeidheid, een gevoel van zwakte, intolerantie voor lichte inspanning, misselijkheid, buikpijn, bleekheid van het gelaat, zenuwachtigheid en kortademigheid

Orthostatische hypotensie (OH)

Een afname van meer dan 20 mmHg in systolische bloeddruk en meer dan 30 mmHg in geval van een systolische bloeddruk van meer dan 140 mmHg;
Of een afname van 10 mmHg in diastolische bloeddruk.

Postureel orthostatisch tachycardie syndroom (POTS)

Een aanhoudende toename van tenminste 30 hartslagen per minuut binnen 10 minuten, zonder een significante afname in bloeddruk.

2- en 3- back tests

In deze studie werden ME/cvs patiënten met orthostatische symptomen getest door middel van een cognitieve 2- en 3- back test, die zij vóór en binnen 5 minuten ná de kanteltafeltest online moesten invullen.

Patiënten moesten klikken wanneer het plaatje in het scherm overeenkwam met iets dat zij twee of drie plaatjes geleden hadden gezien. Het percentage correcte antwoorden en de reactietijden voor en na de kanteltafeltest voor zowel de 2- als de 3-back testen werd geregistreerd.

30 minuten kanteltafeltest

De 30 minuten kanteltafeltest houdt in dat patiënten eerst 15 minuten liggen, waarna de kanteltafel voorzichtig wordt gekanteld tot een hoek van 70 graden. Zij blijven dan 30 minuten in deze hellingshoek staan. De test eindigt na 30 minuten, of op verzoek van de patiënt of bij (bijna) flauwvallen. De hartslag en de bloeddruk (onderdruk en bovendruk) worden voortdurend gemeten, evenals de hoeveelheid koolstofdioxide via de neus.

De studie

385 personen met ME/cvs waarbij OI werd vermoed, werden onderzocht. Na toepassen van de uitsluitingscriteria bleven hiervan 128 personen over. 84% hiervan rapporteerde tijdens de anamnese geheugen en concentratieproblemen.

Deelnemers voldeden aan de criteria voor deze studie als ze o.a.:

  • tussen november 2015 en juni 2018 werden onderzocht
  • voldeden aan de criteria voor ME/cvs (zowel Fukuda 1994 als ICC 2011, waarbij de uitsluitingscriteria werden toegepast)
  • een kanteltafeltest ondergingen i.v.m. klinische verdenking op Orthostatische Intolerantie
  • Diagnose OI kregen volgens de IOM criteria
  • de volledige visuele 2- en 3-back tests hadden voltooid

Er was sprake van slechtere scores op cognitieve testen hoe groter de hellingshoek van de kanteltafel en hoe ingewikkelder de cognitieve test was.

Het doel van deze studie was te bepalen of cognitieve beperkingen blijven aanhouden nádat de kanteltafeltest is voltooid.

Cognitieve disfunctie maakt onderdeel uit van de post-exertionele malaise (PEM) en het begin van de PEM wordt op verscheidene manieren gerapporteerd in de literatuur, van onmiddellijk na de stressor tot dagen nadien. Daarom onderzochten de onderzoekers cognitieve achteruitgang onmiddellijk ná de kanteltafeltest.

Resultaten

Bij de 128 ME/cvs patiënten met orthostatische symptomen, die een kanteltafeltest ondergingen en de 2- en 3-backtesten vóór en ná de kanteltafeltest volledig hadden voltooid, nam het percentage correcte antwoorden op de 2-backtest na de kanteltafeltest af van 77 (18) tot 62 (21) en van de 3-terugtest van 57 (17) naar 41 (17), beide p < 0.0001).

Eerder stelden de onderzoekers al vast dat ME/cvs patiënten met een normale reactie van hartslag en bloeddruk op een 30 minuten kanteltafeltest tóch een significante afname hebben van hersenbloedstroom.

Bij volwassenen met ME/cvs volgt achteruitgang van cognitief functioneren op orthostatische stress testen (kanteltafeltesten).

De percentages correcte antwoorden werden lager en de reactietijd nam toe ná de kanteltafeltest. Het maakte geen verschil of iemand ernstiger of minder ernstig ziek was. Het maakte ook geen verschil of er naast ME/cvs sprake was van fibromyalgie.

Deze achteruitgang van cognitief functioneren trad onafhankelijk op van de veranderingen in bloeddruk en hartslag tijdens de kanteltafeltest.

Het werkgeheugen beperkt bij volwassenen met ME/cvs blijft beperkt ná een 30 minuten kanteltafeltest.

De achteruitgang van het werkgeheugen kan verklaard worden door een verband met afname in hersenbloedstroom tijdens de kanteltafeltest, ondanks veranderingen in bloeddruk en hartslag.

Geen verschillen qua percentages goede antwoorden en reactietijd tussen patiënten zonder afwijkingen in hartslag en bloeddruk en patiënten met POTS of OH. De cognitieve afwijkingen bij ME/cvs zijn dus niet beperkt tot de patiënten die ook POTS / OH hebben.

Postexertionele malaise (PEM) is een verergering van sommige of alle ME/cvs symptomen die optreedt na fysieke of cognitieve inspanning en leidt tot een afname in functionele mogelijkheden. De resultaten van deze studie suggereren dat PEM onmiddellijk na het voltooien van de orthostatische stresstest begint.

 

Lees hier de hele studie:
Cognitive Function Declines Following Orthostatic Stress in Adults With Myalgic Encephalomyelitis/Chronic Fatigue Syndrome (ME/CFS). Front. Neurosci. 14:688. doi: 10.3389/fnins.2020.00688 
van Campen CLMC, Rowe PC, Verheugt FWA and Visser FC (2020) 

 

 

-----